Eksper raporu verisi nasıl okunur? TSB'nin 2025 trafik verileriyle uygulamalı rehber

Türkiye Sigorta Birliği (TSB), 2025 yılına ait trafik sigortası eksper raporu verilerini paylaştı. Yaklaşık 861 bin eksper raporunu kapsayan bu veri seti, hasarın büyüklüğünü, maliyetin nereden geldiğini, nerede yoğunlaştığını ve hangi tamirhane kanalından geçtiğini bir arada gösteriyor.

Bu yazıda verileri haber olarak değil, bir eğitim malzemesi olarak ele alıyoruz. Amaç, eksperin, hasar uzmanının ve anlaşmalı servisin bu tür bir veriyi doğru okuması ve kendi işine nasıl uygulayacağını görmesi.

1. Önce veriyi tanıyın: Neyi ölçüyor, neyi ölçmüyor?

Bir veriyi yorumlamadan önce üç soruyu sorun:

Kapsam ne? Bu veri yalnızca trafik sigortası eksper raporlarını kapsıyor. Kasko dosyaları burada yok.

Birim ne? 861 bin, eksper raporu sayısıdır. Hasar dosyası sayısıyla ya da ödenen tazminatla aynı şey değildir.

Payda ne? Yüzdelerin neyin payı olduğu (rapor adedi mi, tutar mı) paylaşılan veride her zaman belirtilmez. Belirtilmemişse, rakamı başka bir veriyle karşılaştırmadan önce durun.

Ders: Farklı kaynaklardan gelen rakamları yan yana koymadan önce ölçüm tabanlarının aynı olup olmadığını kontrol edin. Örneğin eksper raporu analizindeki dosya başı maliyet ile tazminat istatistiklerindeki dosya başı ödeme farklı ölçümlerdir.

2. Dosya başı maliyeti ayrıştırın: Parça mı, işçilik mi?

TSB verilerine göre 2025'te trafik eksper raporlarında dosya başı ortalama maliyet 66,6 bin TL. Bunun yaklaşık 33 bin TL'si parça, 32,7 bin TL'si işçilik.

Bu kırılım önemli bir şey söylüyor: Maliyetin neredeyse yarısı işçilik. Hasar maliyeti konuşulurken genellikle yedek parça fiyatı öne çıkar; oysa işçilik kalemi en az parça kadar ağırlık taşıyor.

TSB'ye göre işçilikte öne çıkan kalemler kaporta ve boya, parçada öne çıkan alan ise kaporta ön.

Uygulama: Eksper için: Raporda parça ve işçilik kalemlerini ayrı ayrı gerekçelendirmek, toplam tutar kadar önemlidir. İşçilik süresi ve kalemi, parça fiyatı kadar sorgulanabilir olmalıdır. Hasar uzmanı için: Dosya onayında yalnızca toplam tutara değil, parça/işçilik oranına da bakın. Kendi portföyünüzde bu oranın sektör ortalamasından belirgin biçimde sapan dosyalar, ikinci bir incelemeyi hak eder. Servis için: Kaporta ve boya işçiliği maliyetin en çok izlenen kalemleridir. Bu kalemlerde süre ve yöntemi belgeleyebilen servis, hem eksperle hem sigorta şirketiyle daha kolay anlaşır.

3. Tutar bandına bakın: Ortalama yanıltabilir

TSB'nin tutar dağılımı şöyle: 0–50 bin TL: yüzde 62,2 50–100 bin TL: yüzde 23,2 100–200 bin TL: yüzde 9,6 200 bin TL üzeri: yüzde 5,0 300 bin TL ve üzeri: yüzde 2,7

Dosyaların çoğu düşük bantta. Ancak ortalama maliyet, az sayıdaki yüksek tutarlı dosyadan da etkilenir. Bu yüzden 66,6 bin TL'lik ortalama, "tipik" bir dosyanın maliyeti gibi okunmamalıdır.

Uygulama: Düşük tutarlı dosyalar adet olarak işin büyük kısmını oluşturur; süreç hızı ve standart işlemler burada belirleyicidir. Yüksek tutarlı dosyalar adet olarak az ama toplam yük açısından önemlidir; deneyimli eksper ve uzman dikkati en çok burada gerekir. Kendi dosyalarınızı da bu bantlara ayırarak izleyin. Ortalamanız yükselmişse, bunun tüm dosyalardan mı yoksa birkaç büyük dosyadan mı kaynaklandığını görmenin yolu budur.

4. Araç grubu ve coğrafya: İş nerede yoğunlaşıyor?

Eksper raporlarının yüzde 71,3'ü otomobillere ait. İstanbul tek başına yüzde 24,4 paya sahip; ilk beş ilin toplam payı yüzde 51,6.

TSB de bu yoğunlaşmanın kapasite, servis ağı ve tedarik planlamasını öne çıkardığını vurguluyor.

Uygulama: Eksper ve servis kapasitesi, araç parkının büyüklüğüne göre değil, hasarın gerçekte nerede oluştuğuna göre planlanmalıdır. Büyük şehirlerdeki yoğunluk, randevu ve onarım süresini doğrudan etkiler. Süre uzadıkça ikame araç gibi dolaylı maliyetler de gündeme gelir.

5. Tamirhane kanalı: Oranlar ne anlatır, ne anlatmaz?

TSB verilerine göre trafikte anlaşmalı tamirhane payı yüzde 6,8, yetkili tamirhane payı yüzde 4,1. TSB'nin kendi değerlendirmesine göre bu sınırlı paylar, onarım akışının daha çok anlaşmasız ve yetkisiz kanallar üzerinden ilerlediğini gösteriyor.

Bu oranları okurken iki ayrımı karıştırmamak gerekir: Anlaşmalı / anlaşmasız: Servisin sigorta şirketiyle sözleşmesi olup olmadığı. Yetkili / yetkisiz: Servisin aracın markasına bağlı olup olmadığı.

Bir servis hem anlaşmalı hem yetkili olabilir, yalnızca birini de taşıyabilir. Bu yüzden iki oranı toplayıp kalanı tek bir kanala yazmak hatalı olur. Sık yapılan bir okuma hatasıdır.

Trafik sigortasının yapısı da bu tabloyu anlamak için önemlidir. Kaskoda aracı servise götüren, kendi sigorta şirketinin müşterisidir. Trafikte ise aracı onarıma götüren, zarar gören taraftır ve karşı tarafın sigorta şirketiyle bir sözleşmesi yoktur.

Uygulama: Hasar uzmanı için: Anlaşmalı ağın değeri, sözleşmenin varlığıyla değil, araçların o ağa gerçekten ulaşmasıyla ölçülür. Kendi portföyünüzde trafik dosyalarının hangi kanaldan onarıldığını izliyor musunuz? Anlaşmalı servis için: Trafik hasarında zarar gören kişi sizi seçmek zorunda değildir. Sizi tercih ettirecek olan süre, kalite ve iletişimdir. Eksper için: Anlaşmasız servislerde önceden konuşulmuş fiyat çerçevesi olmadığından, kalem bazlı gerekçelendirme daha da önem kazanır.

Kendinize sorun

Bu yazıyı kendi işinize uygulamak için şu soruları cevaplayın:

1. Dosyalarımın parça/işçilik oranı sektör ortalamasına göre nerede? 2. Ortalama maliyetim yükseldiyse, bu tüm dosyalardan mı, yoksa birkaç yüksek tutarlı dosyadan mı geliyor? 3. Trafik dosyalarımın ne kadarı anlaşmalı ağda onarılıyor? Bunu ölçüyor muyum? 4. Elimdeki bir veriyi başka bir veriyle karşılaştırırken, ikisinin ölçüm tabanının aynı olduğundan emin miyim?

Sonuç

Eksper raporu verileri, yalnızca sektörün büyük resmini görmek için değil, her gün dosya başında verilen kararları gözden geçirmek için de kullanılabilir. Doğru okunduğunda bu tür bir veri; eksperin raporunu, hasar uzmanının onayını ve servisin çalışma biçimini aynı tabloda buluşturur.